Co Można Wwieźć Do Norwegii Samolotem?

Samolotem do Norwegii można wwieźć na własny użytek do 10 kg mięsa, wędlin i serów oraz 10 kg owoców i warzyw z wyłączeniem ziemniaków. Samolotem przewieziesz także bezcłowo 1 litr spirytusu, 1,5 litra wina oraz 2 litry piwa przy zachowaniu limitów ilościowych na osobę. Przepisy te pozwalają również na wjazd z 25 sztukami kwiatów ciętych oraz maksymalnie 5 sztukami roślin doniczkowych.

Jakie towary i produkty można wwieźć do Norwegii samolotem?

Do Norwegii samolotem można przewozić dozwolone przedmioty i wyroby na własny użytek, czyli jako bagaż osobisty. Nie wolno ich jednak przeznaczać na sprzedaż, ponieważ handel takimi produktami grozi konfiskatą oraz sankcjami ze strony norweskiej Służby Celnej (Tolletaten).

Przy wjeździe obowiązuje zwolnienie celne, które pozwala na przywóz towarów o wartości:

  • Do 6000 NOK, gdy pobyt trwa dłużej niż dobę,
  • A w przypadku krótszych wizyt limit ten wynosi 3000 NOK.

Przekroczenie tych progów wiąże się z koniecznością uiszczenia cła, podatku VAT oraz akcyzy.

Na lotnisku, przekraczając granicę, należy wybrać właściwy tor przejścia:

  • Zielony, jeśli nie mamy nic do zgłoszenia,
  • Czerwony, gdy trzeba zadeklarować przewożone przedmioty.

Ten wybór zależy od obowiązujących w Norwegii przepisów oraz charakteru przewożonych rzeczy.

Ponadto na granicy wymagany jest ważny dokument tożsamości, na przykład paszport lub dowód osobisty, gdyż Norwegia jest członkiem strefy Schengen.

Jakie towary i produkty można wwieźć do Norwegii samolotem?

Jakie są limity wartościowe dla towarów zwolnionych z cła?

Towary zwolnione z cła w Norwegii mają określony limit wartości, który zależy od czasu pobytu.

Gdy przebywamy tam krócej niż 24 godziny, możemy przewieźć towary o wartości do 3000 NOK, natomiast jeśli nasz pobyt trwa dłużej niż dobę, limit ten wzrasta do 6000 NOK.

Po przekroczeniu tych progów celnicy naliczają opłaty, obejmujące cło, VAT oraz ewentualną akcyzę.

Limity dotyczą tylko przedmiotów przeznaczonych na własny użytek, czyli osobistego bagażu, który nie jest przeznaczony do odsprzedaży.

Jeśli wartość przewożonych towarów przekroczy dozwolone normy, konieczne jest zgłoszenie ich do oclenia na lotnisku.

Zwykle wiąże się to z:

  • Wyborem czerwonego pasa,
  • Wypełnieniem deklaracji celnej.
Temat Najważniejsze informacje
Dozwolone towary do Norwegii samolotem Przedmioty na własny użytek, bez przeznaczenia na sprzedaż; limit wartości towarów – 6000 NOK przy pobycie powyżej 24h, 3000 NOK przy krótszym pobycie; przekroczenie limitów wymaga opłat celnych, VAT i akcyzy.
Zwolenienia celne oraz passage granicy Wybór toru zielonego (bez deklaracji) lub czerwonego (z deklaracją); ważny dokument tożsamości (paszport lub dowód osobisty); Norwegia w strefie Schengen.
Przewóz jedzenia i produktów spożywczych Produkty pochodzenia zwierzęcego podlegają restrykcjom, zwłaszcza spoza EOG; małe ilości wybranych produktów roślinnych dozwolone; wymagana dokumentacja (świadectwa, certyfikaty); żywność dla niemowląt i karma dla zwierząt klasyfikowane jako wysokiego ryzyka.
Przewóz mięsa, nabiału, kiełbasy Do 10 kg produktów na osobę z krajów EOG; generalny zakaz spoza EOG bez odpowiednich zezwoleń; wymagane dokumenty weterynaryjne; możliwość zatrzymania przez służby graniczne.
Wwóz owoców, warzyw i roślin Małe ilości na własny użytek dozwolone; większe ilości wymagają dokumentów fitosanitarnych; kontrola fitosanitarna przywożonych roślin i nasion; zakaz przywozu ziemniaków ze względu na ochronę fitosanitarną.
Limity alkoholu i wyrobów tytoniowych Wiek minimalny: alkohol 18 lat, alkohole powyżej 22% – 20 lat; określone limity ilościowe dla różnych rodzajów alkoholu i tytoniu; przewóz bez etykiet i samogon zabroniony; obowiązek wypełnienia deklaracji celnej przy przekroczeniu limitów.
Wymiana limitów alkoholu na wyroby tytoniowe Możliwa w ramach zasad wymienności (kvoter); obowiązują ograniczenia ilościowe oraz limity wiekowe; przekroczenie limitów wymaga zgłoszenia i opłaty cła.
Przewóz e-papierosów i snusu Dozwolone na własny użytek; wiek minimalny 18 lat; przestrzeganie limitów ilościowych; przekroczenie wymaga zgłoszenia i opłacenia cła; kontrole celne mogą być szczegółowe.
Opłacanie cła za nadmiar alkoholu Cło i akcyza płatne za pomocą aplikacji Toll po wypełnieniu deklaracji; konieczne przejście przez czerwony tor na lotnisku; niezgłoszenie grozi konfiskatą i karami.
Przewóz leków do Norwegii Leki na własny użytek, w małych ilościach; najlepiej w oryginalnych opakowaniach; recepty i zaświadczenia wymagane przy lekach kontrolowanych i psychotropowych; brak zezwoleń grozi zatrzymaniem leków.
Limity gotówki wwożonej do Norwegii Do 25 000 NOK bez zgłoszenia; powyżej konieczna deklaracja gotówki; niezłożenie deklaracji może skutkować konfiskatą i karami; karty płatnicze nie objęte limitami.
Wjazd z psem lub kotem Wymagany chip, szczepienia przeciwko wściekliźnie i komplet dokumentów (paszport lub świadectwa); obowiązuje limit zwierząt na osobę; konieczna rezerwacja u linii lotniczych; brak dokumentów skutkuje kwarantanną lub odmową wjazdu.
Zakazane towary bez zezwolenia Narkotyki, trucizny, broń, amunicja, alkohol powyżej 60%; wybrane materiały niebezpieczne; niektóre gatunki zwierząt i egzotyczne rośliny bez dokumentów; przedmioty kulturowe i antyki wymagają zezwoleń; sankcje za naruszenie przepisów.
Procedury celne na norweskich lotniskach Wybór przejścia: zielony (bez deklaracji) lub czerwony (z deklaracją); kontrole obejmują bagaż i dokumenty; brak zgłoszenia grozi konfiskatą, karami i traktowaniem jako przemyt; kontrola obowiązuje również w strefie Schengen.
Limity bagażu podręcznego i rejestrowanego Limity zależne od przewoźnika i taryfy; płyny w opakowaniach do 100 ml, łączna objętość do 1 litra; noże powyżej 7 cm w bagażu rejestrowanym; zakaz transportu gazu łzawiącego i innych niebezpiecznych przedmiotów; przestrzeganie limitów wagowych i ilościowych.

Jakie zasady dotyczą przewozu jedzenia i produktów spożywczych?

Żywność wwożona do Norwegii musi spełniać surowe wymogi sanitarne i fitosanitarne. Najbardziej restrykcyjne zasady dotyczą produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym mięsa, wyrobów mięsnych, mleka i nabiału, zwłaszcza jeśli pochodzą spoza europejskiego obszaru gospodarczego (EOG).

Norweska Inspekcja Bezpieczeństwa Żywności (Mattilsynet) odpowiada za egzekwowanie tych przepisów. W zależności od rodzaju towaru, konieczne jest uzyskanie specjalnych zezwoleń oraz dostarczenie odpowiednich dokumentów, na przykład świadectwa weterynaryjnego lub certyfikatu fitosanitarnego.

Import niewielkich ilości wybranych produktów roślinnych jest dozwolony, jednak owoce, warzywa, rośliny uprawne, doniczkowe, cebulki czy sadzonki kwiatowe podlegają rygorystycznej kontroli fitosanitarnej, co może skutkować ograniczeniami przy wwozie tych produktów.

Produkty takie jak żywność dla niemowląt oraz karma dla zwierząt są zazwyczaj klasyfikowane jako wysokiego ryzyka podczas kontroli sanitarnych, co wiąże się z dokładnymi regulacjami i ścisłym nadzorem.

Czy można przewozić mięso, nabiał i kiełbasę w bagażu podręcznym?

Mięso, wyroby mięsne (w tym kiełbasa), a także produkty mleczne i nabiał można przewozić w bagażu podręcznym do Norwegii. Kluczowe jest jednak pochodzenie tych produktów oraz obowiązujące limity wagowe, nie zaś rodzaj bagażu.

Osoby podróżujące z krajów EOG mają do dyspozycji łączny limit 10 kg produktów na osobę, który obejmuje zarówno sery, jak i karmę dla zwierząt.

Jeśli chodzi o artykuły pochodzenia zwierzęcego spoza EOG, to generalnie obowiązuje zakaz ich przewozu, zwłaszcza mięsa i nabiału. Istnieją jednak wyjątki – na przykład wtedy, gdy dysponujesz odpowiednimi zgodami i dokumentami weterynaryjnymi, takimi jak świadectwo zdrowia zwierząt.

W razie naruszenia tych zasad funkcjonariusze graniczni mogą zatrzymać produkty spożywcze podczas kontroli, niezależnie od tego, czy znajdują się w bagażu podręcznym, czy rejestrowanym.

Jakie przepisy regulują wwóz owoców i warzyw do Norwegii?

Wwóz owoców i warzyw do Norwegii podlega przepisom fitosanitarnym, które na granicy nadzorują Tolletaten oraz Norweska Inspekcja Bezpieczeństwa Żywności (Mattilsynet). Można przywieźć owoce i warzywa w „małych ilościach na własny użytek”.

Jeśli jednak przewożona ilość jest większa, traktuje się to jako import, co wymaga odpowiednich dokumentów fitosanitarnych, na przykład świadectwa lub certyfikatu. Dodatkowo może zostać przeprowadzona kontrola mająca na celu sprawdzenie stanu zdrowotnego roślin.

Podobne zasady obowiązują przy wwozie roślin oraz nasion, czyli części roślin przeznaczonych do sadzenia. Dotyczy to między innymi:

  • Roślin doniczkowych,
  • Cebulków,
  • Sadzonek kwiatów,
  • Egzotycznych gatunków.

Wszystko po to, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się chorób roślin i różnych szkodników.

Dlaczego nie można wwozić ziemniaków na terytorium Norwegii?

Zakaz przywozu ziemniaków do Norwegii wynika z konieczności ochrony fitosanitarnej. Te warzywa mogą być nośnikami chorób roślin oraz szkodników, które stanowią zagrożenie dla lokalnych upraw i środowiska naturalnego. To jeden z najbardziej surowych zakazów dotyczących importu artykułów rolniczych.

Przepisy dotyczące kontroli fitosanitarnej w Norwegii odnoszą się do różnych gatunków roślin i warzyw. W przypadku większych ilości innych produktów roślinnych wymagane jest posiadanie świadectwa oraz stosownych dokumentów fitosanitarnych, które podlegają kontroli. Normy te są rygorystycznie egzekwowane przez służby graniczne oraz Norweską Inspekcję Bezpieczeństwa Żywności (Mattilsynet).

W praktyce zakaz importu ziemniaków oznacza, że nawet przywiezienie ich jako prywatny bagaż jest nielegalne. Zabrania się ich przewozu niezależnie od celu, również na użytek własny.

Jakie są limity alkoholu i wyrobów tytoniowych na norweskiej granicy?

Alkohol oraz papierosy i wyroby tytoniowe można przewozić do Norwegii wyłącznie w określonych limitach ilościowych (kvoter) oraz po spełnieniu wymogów wiekowych.

Napoje alkoholowe dostępne są dla osób powyżej 18 lat, natomiast alkohole o zawartości powyżej 22% można kupić od 20. roku życia.

Wielkość dozwolonych ilości różni się w zależności od rodzaju produktów – dotyczy to między innymi:

  • Spirytusów,
  • Wina,
  • Piwa,
  • Cydru,
  • Papierosów,
  • Tytoniu,
  • Cygar,
  • Bibułek,
  • Snusu.

Szczegółowe regulacje można znaleźć w norweskich przepisach celnych (Tolletaten).

Przewóz alkoholu bez oryginalnych etykiet, takiego jak samogon, a także produktów, których nie da się jednoznacznie rozpoznać, jest zabroniony.

W przypadku przekroczenia dozwolonych limitów należy wypełnić deklarację celną.

Dodatkowo, na tego rodzaju wyroby nałożone są akcyza oraz VAT, a czasem także opłaty celne.

Czy można wymienić limit alkoholu na wyroby tytoniowe?

Tak, możliwe jest zamienianie limitów alkoholu i wyrobów tytoniowych zgodnie z zasadami wymienności (kvoter) na granicy norweskiej. Część przyznanej puli alkoholu można przeznaczyć na wyroby tytoniowe lub inne typy napojów alkoholowych.

Należy jednak pamiętać o obowiązujących ograniczeniach dotyczących ilości alkoholu oraz limitach dla tytoniu, takich jak maksymalna liczba papierosów. Dodatkowo, obowiązują minimalne progi wiekowe:

  • 18 lat dla ogólnego alkoholu,
  • 20 lat w przypadku napojów spirytusowych o mocy powyżej 22%.

Warto zaznaczyć, że wymiana tych towarów nie zwalnia z obowiązku zgłoszenia, jeżeli przekroczone zostaną ustalone limity ilościowe lub wartość zakupionych produktów.

Czy można wwozić e-papierosy i snus do Norwegii?

Tak, e-papierosy i snus można przewozić do Norwegii, ale wyłącznie na własny użytek jako artykuły osobiste. Konieczne jest przestrzeganie limitów wiekowych – minimalny wiek to 18 lat – oraz norm dotyczących ilości, zwłaszcza tych odnoszących się do wyrobów tytoniowych, takich jak snus czy papierosy.

Gdy przekroczysz dozwoloną ilość tytoniu lub papierosów, albo jeśli towary mają charakter handlowy, trzeba zgłosić je na granicy i opłacić odpowiednie cło.

Podczas kontroli celnej snus, e-papierosy i inne produkty powiązane mogą zostać sprawdzone pod kątem ilości oraz zgodności z przepisami. W przypadku wątpliwości służby celne (Tolletaten) zweryfikują, czy wszystko jest zgodne z obowiązującymi zasadami i czy produkty służą wyłącznie do użytku osobistego.

Jak opłacić cło za nadmiar alkoholu przez aplikację toll?

Cło oraz podatek akcyzowy za nadmiar alkoholu uiszcza się po wypełnieniu deklaracji celnej w aplikacji Toll. Następnie trzeba udać się na przejście oznaczone kolorem czerwonym, czyli do strefy przeznaczonej do zgłaszania towarów.

W przypadku przekroczenia dozwolonego limitu alkoholu, aplikacja krok po kroku prowadzi przez proces zgłoszenia do oclenia. Należy wprowadzić rodzaj trunku, jego ilość i wiek podróżnego, co pozwala na automatyczne wyliczenie należnych opłat celnych oraz podatków akcyzowego i VAT.

Płatność odbywa się bezpośrednio w aplikacji, korzystając z dostępnych form płatności. Potwierdzenie transakcji trzeba przedłożyć podczas kontroli w czerwonej strefie celnej.

Niezgłoszenie cła przy przekroczeniu limitu grozi konsekwencjami. Mogą to być zarówno konfiskata alkoholu, jak i karne mandaty celne.

Jakie leki można legalnie przewozić w bagażu lotniczym do Norwegii?

Leki i lekarstwa na własny użytek można bez problemu przewozić do Norwegii, o ile ich ilość jest niewielka.

Najlepiej, gdy znajdują się w oryginalnych opakowaniach, co znacznie ułatwia ich identyfikację podczas kontroli granicznej.

Posiadanie recepty lub zaświadczenia od lekarza znacznie usprawnia proces odprawy, zwłaszcza jeśli chodzi o leki psychotropowe lub te podlegające ścisłej kontroli.

Warto pamiętać, że narkotyki oraz substancje toksyczne są całkowicie zabronione bez odpowiednich zezwoleń.

Kontrola może objąć zarówno bagaż podręczny, jak i rejestrowany, a służby graniczne oceniają, czy ilość przewożonych leków odpowiada potrzebom osobistym, czy może wskazuje na cel handlowy.

W przypadku dokumentów sporządzonych w obcym języku, przydatne okażą się tłumaczenia przysięgłe.

Kiedy wymagane są recepty i zaświadczenia lekarskie podczas kontroli?

Podczas kontroli bagażu niezbędne jest posiadanie recepty lub zaświadczenia od lekarza, gdy przewozisz leki kontrolowane, w tym psychotropowe, większe ilości preparatów lub gdy opakowanie lub forma leku wzbudza podejrzenia co do jego przeznaczenia. Taki dokument powinien jasno potwierdzać, że leki są na własny użytek podróżnego, a nie do dalszej sprzedaży.

Leki przechowuj w oryginalnych opakowaniach z dobrze widoczną etykietą, co znacznie przyspiesza procedurę celną i ułatwia rozpoznanie substancji. Jeśli dokumentacja jest w języku innym niż angielski lub norweski, warto dołączyć przysięgłe lub przynajmniej czytelne tłumaczenie.

Brak odpowiednich dokumentów przy lekach kontrolowanych lub przewożeniu nietypowej ilości może skutkować zatrzymaniem preparatów oraz bardziej szczegółową kontrolą.

Ile gotówki można wwieźć do Norwegii bez zgłaszania urzędowi celnemu?

Do Norwegii można wwieźć gotówkę oraz inne środki płatnicze do wartości 25 000 NOK bez konieczności zgłaszania ich na granicy.

Gdy jednak kwota przekracza ten próg, trzeba dokonać deklaracji gotówki w urzędzie celnym (Tolletaten), zwykle korzystając ze specjalnego formularza.

Zasada ta dotyczy także sytuacji, gdy wychodzisz z Norwegii.

W przypadku, gdy gotówka przekraczająca 25 000 NOK nie zostanie zgłoszona podczas kontroli granicznej, może to skutkować konfiskatą pieniędzy oraz nałożeniem kary celnej.

Karty płatnicze nie są uznawane za gotówkę ani walutę w kontekście obowiązujących limitów przewozu środków płatniczych.

Jakie są zasady wjazdu z psem lub kotem na pokładzie samolotu?

Podróż do Norwegii z psem lub kotem samolotem wiąże się z koniecznością spełnienia określonych wymogów weterynaryjnych. Zwierzę musi być dobrze zidentyfikowane, zaszczepione oraz posiadać komplet niezbędnych dokumentów. Brak tych warunków może skutkować skierowaniem zwierzaka na kwarantannę lub nawet jego odesłaniem.

Każdy pies i kot powinien mieć wszczepiony elektroniczny chip oraz aktualne szczepienia przeciwko wściekliźnie, potwierdzone odpowiednim zaświadczeniem. W przypadku podróży w obrębie Unii Europejskiej zazwyczaj wymagany jest paszport dla zwierząt, natomiast podczas przewozu spoza UE potrzebne są odpowiednie świadectwa zdrowotne.

Na jedną osobę przypada limit liczby przewożonych zwierząt, a do tego nie wolno wwozić niektórych ras psów. Przewóz zwierząt samolotem wymaga wcześniejszej rezerwacji u linii lotniczych oraz dostosowania się do ich wymagań, takich jak wybór miejsca – czy zwierzę podróżuje w kabinie, czy w luku bagażowym.

Jakie dokumenty są konieczne przy lotniczym transporcie zwierząt?

Podczas przewozu psa lub kota samolotem do Norwegii niezbędne są dokumenty potwierdzające tożsamość i stan zdrowia zwierzęcia. Wśród nich znajduje się europejski paszport dla zwierząt lub odpowiednie świadectwo weterynaryjne, a także informacje dotyczące chipu oraz wykonanych szczepień.

Brak kompletu wymaganych zaświadczeń może skutkować odmową wjazdu lub koniecznością odbycia kwarantanny podczas kontroli na granicy.

W dokumentacji musi znaleźć się numer elektronicznego chipu zwierzęcia, a także potwierdzenia szczepień, zwłaszcza przeciwko wściekliźnie, wraz z datami wykonania i nazwą użytego preparatu.

W zależności od kraju pochodzenia oraz wybranej trasy podróży, mogą być potrzebne dodatkowe zaświadczenia medyczne, wystawione przez uprawnionego lekarza weterynarii.

Czego całkowicie nie wolno wwozić bez zezwolenia na terytorium Norwegii?

Na terenie Norwegii obowiązuje zakaz wwozu narkotyków, trucizn, broni, amunicji oraz alkoholu o zawartości powyżej 60%, jeśli nie posiada się odpowiednich zezwoleń. Naruszenie tych przepisów zazwyczaj kończy się konfiskatą towarów, nałożeniem mandatu, a często również dodatkowymi sankcjami karnymi. Tolletaten traktuje takie przypadki jako przemyt.

Do grupy „towary zabronione do Norwegii” zaliczają się także:

  • Wybrane niebezpieczne materiały,
  • Niektóre gatunki ssaków, ptaków i egzotycznych zwierząt, które można wwieźć jedynie przy posiadaniu odpowiednich pozwoleń,
  • Rośliny oraz ich fragmenty przeznaczone do sadzenia, zwłaszcza egzotyczne, bez stosownej dokumentacji fitosanitarnej.

Co więcej, wwożenie niektórych przedmiotów, takich jak określone antyki czy obiekty kulturowe, wymaga uzyskania specjalnych zezwoleń oraz zgód celnych przed ich wprowadzeniem do kraju.

Jak działają procedury celne na norweskich lotniskach?

Na norweskich lotniskach procedury celne opierają się na wyborze odpowiedniego przejścia: zielonego, jeśli nie przewozisz towarów podlegających zgłoszeniu, lub czerwonego, gdy trzeba dokonać deklaracji celnej i oclenia przewożonych przedmiotów.

Służba Celna Norwegii (Tolletaten) zajmuje się kontrolami celnymi oraz granicznymi, które obejmują zarówno bagaż podręczny, jak i rejestrowany. Sprawdzane są dokumenty oraz zgodność złożonych deklaracji.

Podczas takich kontroli funkcjonariusze mogą zażądać otworzenia walizek, okazania zakupionych rzeczy, recept czy innych dokumentów związanych z przewożonymi artykułami. Zaostrzone kontrole znacznie zwiększają ryzyko zatrzymania towaru, zwłaszcza gdy ktoś mimo obowiązku przechodzi przez zielone przejście zamiast czerwonego.

Brak zgłoszenia przewożonych rzeczy podczas odprawy celnej grozi:

  • Konfiskatą przedmiotów,
  • Nałożeniem kar pieniężnych lub mandatów,
  • A w poważniejszych sytuacjach Tolletaten może potraktować takie działanie jako przemyt.

Wszystkie te zasady dotyczą każdego przejścia granicznego na lotniskach, również podczas przylotów w strefie Schengen, gdzie kontrola celna wciąż jest możliwa, mimo że standardowa kontrola paszportowa może nie być przeprowadzana.

Jakie są ogólne limity bagażu podręcznego i rejestrowanego na lotach do Norwegii?

Limit bagażu podręcznego i rejestrowanego na trasach do Norwegii różni się w zależności od wybranego przewoźnika. Zarówno kontrola bezpieczeństwa, jak i Tolletaten dbają o przestrzeganie obowiązujących zasad oraz przepisów dotyczących przewożonych rzeczy. wymiary i waga bagażu są określane przez taryfę danej linii lotniczej, a nie przez norweskie regulacje, dlatego mogą się różnić w zależności od przewoźnika i klasy biletu.

W przypadku bagażu podręcznego obowiązują specjalne zasady dotyczące transportu płynów – ich pojemniki nie mogą przekraczać 100 ml, a łączna objętość przewożonych substancji płynnych powinna mieścić się w przezroczystej, zamykanej torbie o pojemności do 1 litra.

zasady przewozu niebezpiecznych przedmiotów i ograniczenia:

  • Noże z ostrzem dłuższym niż 7 cm nie mogą być przewożone w kabinie pasażerskiej,
  • Noże z ostrzem dłuższym niż 7 cm muszą zostać umieszczone w bagażu rejestrowanym,
  • Transport gazu łzawiącego jest całkowicie zakazany zarówno w bagażu podręcznym, jak i rejestrowanym,
  • Limity wagowe i ilościowe obowiązują także przy nadawaniu bagażu,
  • Przewóz niebezpiecznych przedmiotów jest bezwzględnie zabroniony.