Formalną stolicą Indonezji wciąż pozostaje Dżakarta na wyspie Jawa. W maju 2026 roku potwierdził to Trybunał Konstytucyjny, oddalając wniosek kwestionujący ten stan rzeczy. Nowa stolica, Nusantara, powstaje w Kalimantanie Wschodnim na Borneo i ma status „stolicy politycznej”. Jednak formalne przejęcie funkcji stolicy wymaga jeszcze dekretu prezydenckiego, a docelowa gotowość miasta wyznaczona jest na 2028 rok. Całą inwestycję wyceniono na 466-523 biliony rupii, lecz budżet na 2026 rok spadł do 6,3 biliona rupii, co oznacza 51,54% mniej niż rok wcześniej. Aglomerację Dżakarty (Jabodetabek) zamieszkuje około 32,25 miliona osób, a samo miasto zapada się pod wodę nawet o 30 centymetrów rocznie.
Jaka jest obecna stolica Indonezji i na jakiej wyspie się znajduje?
Obecną, formalną stolicą Indonezji wciąż pozostaje Dżakarta, usytuowana na wyspie Jawa. W maju 2026 roku Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że status ten nie przeszedł jeszcze na budowaną od 2022 roku Nusantarę na wschodnim Kalimantanie leżącym na wyspie Borneo.
Wynika to z faktu, iż przeniesienie stolicy wymaga specjalnego dekretu prezydenckiego, który do tej pory nie został wydany. Ustawa nr 2/2024, przyjęta w 2024 roku, formalnie pozbawia Dżakartę statusu stolicy i nadaje jej rolę krajowego centrum gospodarczego oraz miasta o charakterze globalnym.
Jednakże jej postanowienia zaczną obowiązywać dopiero po ogłoszeniu wspomnianego dekretu. Tymczasem Dżakarta zachowuje pozycję stolicy na podstawie przepisów przejściowych, podczas gdy Nusantara ma ostatecznie pełnić funkcję tzw. stolicy politycznej.
W 2026 roku prezydent wydał polecenie przeniesienia od 1700 do 4100 urzędników administracji centralnej do Nusantary. Ma to na celu przygotowanie nowego miasta do przejęcia roli stolicy do 2028 roku. Do tego czasu wszystkie kluczowe instytucje państwowe pozostają w Dżakarcie.
Czy miasto Nusantara jest już oficjalną stolicą państwa?
Nie, Nusantara wciąż nie jest oficjalną stolicą Indonezji. W maju 2026 roku Trybunał Konstytucyjny odrzucił wniosek kwestionujący ten stan rzeczy, potwierdzając, że Dżakarta pozostaje stolicą, dopóki prezydent nie wyda odrębnego dekretu o przenosinach.
Rozporządzenie prezydenckie nr 79/2025 nadało Nusantarze status stolicy politycznej, co jest nowym pojęciem, nieznanym dotąd w przepisach. Oznacza ono miejsce, gdzie skupia się władza wykonawcza, ustawodawcza i sądownicza, lecz nie stanowi pełnoprawnej stolicy państwa. Planowany termin, w którym Nusantara ma być gotowa do objęcia roli stolicy, ustalono na rok 2028. Do tego momentu formalnie funkcję tę pełni nadal Dżakarta.
Kiedy nastąpiła oficjalna zmiana stolicy Indonezji?
Oficjalne przeniesienie stolicy Indonezji wciąż nie zostało sfinalizowane. Cały proces ruszył wraz z ustawą nr 3 z 2022 roku dotyczącą stolicy państwa, którą w 2023 roku uzupełniono nowelizacją nr 21/2023. W 2024 roku wprowadzono dodatkową ustawę nr 2/2024, poświęconą Specjalnemu Regionowi Dżakarty. Po jej wejściu w życie Dżakarta formalnie utraci status stolicy.
Oba dokumenty wymagają jednak dodatkowego dekretu prezydenckiego, który oficjalnie przeniesie ten tytuł na Nusantarę. Planowane jest, aby tamtejszy kompleks legislacyjny i sądowniczy był gotowy do 2027 roku, a cały projekt miał zakończyć się w pierwszej połowie 2028 roku.
Przenoszenie urzędników administracji centralnej do Nusantary, której liczba ma się wahać między 1700 a 4100 osób, rozpoczęto już w 2026 roku. To kluczowy krok, umożliwiający nowemu miastu przejęcie roli stolicy. Jednak dopóki prezydent nie podpisze odpowiedniego dekretu, Dżakarta pozostaje jedynym oficjalnym centrum władzy kraju.
Ile osób mieszka obecnie w głównej metropolii kraju?
Największym miejskim obszarem Indonezji jest aglomeracja Dżakarty, znana pod nazwą Jabodetabek. Mieszka tam około 32,25 milionów osób, co czyni ją nie tylko najliczniejszym skupiskiem ludności w kraju, ale również jednym z najbardziej gęsto zaludnionych regionów na świecie. Dżakarta pełni funkcję stolicy administracyjnej i ekonomicznej, jednak trwa budowa Nusantary, nowej stolicy w Kalimantanie Wschodnim. Ogromna koncentracja mieszkańców, wraz z problemami takimi jak korki czy niewystarczająca ilość terenów zielonych, stanowią główne powody, dla których zdecydowano się przenieść główne instytucje poza przeludnioną wyspę Jawę. Dokładniejsze dane dotyczące liczby ludności w samej Dżakarcie oraz w sąsiednich miastach satelickich zostaną omówione w kolejnych częściach artykułu.
| Informacja | Szczegóły |
|---|---|
| Obecna stolica Indonezji | Dżakarta, wyspa Jawa |
| Nowa stolica w budowie | Nusantara na wschodnim Kalimantanie (wyspa Borneo) |
| Status przeniesienia stolicy | Przeniesienie wymaga dekretu prezydenckiego; formalnie Dżakarta wciąż stolicą do 2028 |
| Rola Dżakarty po przeniesieniu stolicy | Krajowe centrum gospodarcze i globalne miasto |
| Lokalizacja Nusantary | Wschodnia część wyspy Borneo, prowincja Kalimantan Wschodni (regencje Penajam Paser Utara i Kutai Kartanegara) |
| Powód wyboru lokalizacji Nusantary | Mniejsze zagrożenie trzęsieniami ziemi i erupcjami wulkanów, szerokie i mało zaludnione przestrzenie |
| Rozpoczęcie budowy Nusantary | 2022 rok |
| Plan zakończenia inwestycji | Rok 2045 (100 rocznica niepodległości Indonezji) |
| Postęp projektu do końca 2025 | Ponad 80% pierwszej fazy, w tym pałac prezydencki |
| Powód przeniesienia stolicy | Przeludnienie Jawy, nierównomierny rozwój kraju, zanieczyszczenie i problemy infrastrukturalne Dżakarty |
| Znaczenie przeniesienia stolicy | Odciążenie Jawy, symbole i ekonomiczne przesunięcie inwestycji na inne wyspy |
| Dżakarta, wyspa i populacja | Wyspa Jawa; zamieszkiwana przez ok. 56% populacji Indonezji |
| Planowana zmiana roli Dżakarty | Centrum ekonomiczne i finansowe, nadal siedziba kluczowych instytucji i prezydenta |
Gdzie dokładnie powstaje miasto Nusantara?
Nusantara powstaje na wschodniej części wyspy Borneo, w prowincji Kalimantan Wschodni, obejmując obszary regencji Penajam Paser Utara oraz Kutai Kartanegara. Ten teren wybrano między innymi ze względu na znacznie mniejsze zagrożenie trzęsieniami ziemi i erupcjami wulkanów w porównaniu do Jawy.
Dodatkowo, szerokie i mało zaludnione przestrzenie są idealne pod nowe inwestycje i zabudowę miejską. Prace budowlane rozpoczęły się w 2022 roku, początkowo koncentrując się na robotach ziemnych oraz tworzeniu dróg dojazdowych. Cała inwestycja, której wartość szacuje się na 466-523 bilionów rupii, będzie realizowana w pięciu etapach, z planem zakończenia na rok 2045, czyli dokładnie w setną rocznicę niepodległości Indonezji.
Do końca 2025 roku udało się zrealizować ponad 80% pierwszej fazy projektu. W tym czasie wybudowano między innymi pałac prezydencki, którego architektura inspirowana jest mitycznym ptakiem Garuda. Z kolei kompleks budynków służących władzy ustawodawczej i sądowniczej planuje się oddać do użytku w 2027 roku.
Co w lokalnym języku oznacza nazwa Nusantara?
Nazwa Nusantara wywodzi się ze starożytnego języka jawajskiego i dosłownie oznacza archipelag. Powstała przez połączenie dwóch słów: nusa, czyli wyspa, oraz antara, co tłumaczy się jako między lub rozciągający się pomiędzy.
W dzisiejszym indonezyjskim termin ten jest często używany jako synonim całego archipelagu lub terytorium kraju. Wybór nazwy Nusantara dla nowej stolicy miał zaakcentować zarówno jedność, jak i różnorodność tego państwa wyspiarskiego, które składa się z ponad 17 tysięcy wysp. W 2022 roku ogłoszono tę nazwę oficjalnie, wybierając ją spośród kilku propozycji rozważanych dla przyszłej stolicy.
Jakie są całkowite koszty budowy nowej stolicy Indonezji?
Całkowite koszty budowy Nusantary szacowane są na około 466-523 biliony rupii indonezyjskich, co przekłada się na 33-35 miliardów dolarów, w zależności od przyjętej metody obliczeń.
Projekt ma być finansowany z trzech głównych źródeł:
- Budżetu państwa, który pokryje około 19% wydatków,
- Udziału spółek skarbu państwa oscylującego wokół 26%,
- Partnerstwa publiczno-prywatnego, które ma zapewnić ponad połowę, bo aż 54% całkowitych środków.
Na rok 2026 rząd Indonezji zaplanował na rozwój tej inicjatywy tylko 6,3 biliona rupii, co oznacza drastyczny spadek o ponad połowę w porównaniu do 13 bilionów rupii zaplanowanych na 2025 rok. W przeliczeniu na dolary, roczny budżet centralny na ten cel zmniejszył się niemal o 87%. Z około 2,7 miliarda dolarów w 2024 roku, gdy budżet wynosił 43,3 biliona rupii, spadł do niespełna 350 milionów dolarów w 2026 roku. Otorita IKN, czyli urząd odpowiedzialny za zarządzanie budową nowej stolicy, potwierdził te dane, jednocześnie wyrażając obawy, że tak znaczne cięcia finansowe mogą zagrozić dotrzymaniu wyznaczonego na 2028 rok terminu ukończenia projektu.
Dlaczego władze Indonezji zdecydowały się przenieść stolicę z Dżakarty?
Władze Indonezji podjęły decyzję o przeniesieniu stolicy z Dżakarty z kilku istotnych powodów. Przede wszystkim problemem jest ogromne przeludnienie oraz nierównomierny rozwój kraju. Na wyspie Jawa, która zajmuje jedynie około 7% terytorium Indonezji, mieszka aż 56% całej populacji, czyli ponad 150 milionów osób. Dżakarta zmaga się z ciągłymi korkami, powodziami oraz wysokim poziomem zanieczyszczeń powietrza. Miasto coraz bardziej zapada się pod własnym ciężarem, co wpływa na jego zdolność do efektywnego pełnienia roli centrum administracyjnego kraju.
Przeniesienie stolicy na Borneo ma również znaczenie symboliczne i ekonomiczne. Plan zakłada przesunięcie inwestycji oraz tempa rozwoju w kierunku mniej zaludnionych wysp, co ma odciążyć przeciążoną Jawę. Co więcej, region Kalimantanu Wschodniego, gdzie ma powstać nowa stolica, jest położony poza główną strefą sejsmiczną i wulkaniczną. Oznacza to mniejsze ryzyko trzęsień ziemi i wybuchów wulkanów, zagrożeń, które często dotykają Jawę i Dżakartę. Formalne zasadzenie nowej stolicy zostało potwierdzone ustawą nr 3 z 2022 roku.
Dlaczego Dżakarta systematycznie zapada się pod wodę?
Dżakarta zapada się pod powierzchnię głównie z powodu zbyt intensywnego poboru wód gruntowych. Ponad 60% mieszkańców zamiast korzystać z miejskiej sieci wodociągowej, sięga po wodę z podziemnych źródeł, co prowadzi do kurczenia się warstw wodonośnych znajdujących się pod miastem.
Co więcej, metropolia została wzniesiona na miękkim, aluwialnym podłożu, które podlega naturalnemu zagęszczaniu. Ten proces dodatkowo przyspiesza ciężar coraz liczniejszych budynków. W najdotkliwiej dotkniętych północnych dzielnicach ziemia opada nawet od 10 do 30 centymetrów każdego roku.
Według danych Banku Światowego, około 40% powierzchni Dżakarty leży już poniżej poziomu morza. Krajowa Agencja Badań i Innowacji Indonezji ostrzega, że jeśli nie zostaną wdrożone skuteczne środki ochronne, do 2050 roku całość podtapiającego się obszaru może się powiększyć do 25% stolicy.
Na jakiej wyspie leży dawna stolica, Dżakarta?
Dżakarta, choć wciąż oficjalnie pełni funkcję stolicy Indonezji, usytuowana jest na wyspie Jawa, jednej z najgęściej zaludnionych wysp na świecie, zamieszkiwanej przez około 56% mieszkańców kraju. Mówienie o niej jako „dawnej stolicy” jest więc przedwczesne.
W maju 2026 roku Trybunał Konstytucyjny jasno potwierdził, że status stolicy nie został jeszcze przeniesiony na budowane obecnie w Kalimantanie Wschodnim miasto Nusantara. Jawa, mimo że stanowi zaledwie około 7% powierzchni Indonezji, pozostaje sercem gospodarczym i politycznym kraju. Dżakarta zajmuje na niej pozycję największego miasta.
Plany przewidują, że to właśnie Nusantara przejmie rolę politycznej stolicy po osiągnięciu pełnej gotowości, zaplanowanej na 2028 rok. Tymczasem Dżakarta zachowa swoją rangę centrum ekonomicznego i finansowego. Na obecną chwilę wszystkie kluczowe instytucje państwowe oraz siedziba prezydenta mieszczą się nadal w Dżakarcie na Jawie.
Ile wynosi obecna populacja Dżakarty i jej aglomeracji?
Samo miasto Dżakarta zamieszkuje obecnie około 10,68 mln ludzi. Jednak cała aglomeracja, znana jako Jabodetabek, skupia aż około 32,25 mln mieszkańców.
W skład tej liczby wchodzą:
- Wspomniane 10,68 mln osób mieszkających bezpośrednio w Dżakarcie,
- 9,24 mln rozlokowanych w pięciu miastach satelickich, Bogor, Depok, Tangerang, Południowym Tangerang oraz Bekasi,
- 12,33 mln mieszkańców trzech sąsiadujących regencji.
Jabodetabek to nie tylko największe zagęszczenie ludności w całej Indonezji, ale także jedna z najbardziej zaludnionych aglomeracji na świecie. Na samej Dżakarcie przypada około 33% ludności całego obszaru metropolitalnego.
Taka koncentracja ludzi wywiera ogromną presję na centrum administracyjne państwa. Wysoka gęstość zaludnienia jest jednym z kluczowych powodów, dla których rozważa się przeniesienie stolicy na mniej zatłoczoną wyspę Nusantarę na Borneo.