Stolicą Kazachstanu jest Astana, nazwa obowiązująca od września 2022 roku. Wcześniej miasto nosiło nazwy Nur-Sułtan (2019-2022), Akmoła oraz Celinograd. Stolicę przeniesiono z Ałmaty w grudniu 1997 roku ze względów bezpieczeństwa oraz ograniczeń rozwojowych dawnej stolicy. Obecnie Astanę zamieszkuje od około 1,56 do ponad 1,62 miliona osób. Miasto leży nad rzeką Iszym, w północnej części kraju. Panuje tu jeden z najostrzejszych klimatów kontynentalnych wśród światowych stolic, ze średnią temperaturą -14,5°C w styczniu oraz 20,6°C w lipcu. Symbolem miasta są wieża Bajterek i centrum rozrywkowe w kształcie namiotu. Polacy mogą wjechać do Astany bez wizy na 30 dni.
Jak obecnie nazywa się stolica Kazachstanu?
Obecna nazwa stolicy Kazachstanu to Astana. Termin ten oznacza po prostu „stolicę” i został ponownie wprowadzony we wrześniu 2022 roku, gdy parlament zdecydował się na powrót do wcześniejszej nazwy miasta.
Przed tym okresem, od marca 2019 do września 2022, miejsce to znane było jako Nur-Sułtan, nazwa nadana na cześć dawnego prezydenta Nursułtana Nazarbajewa. Astana pełni rolę stolicy od grudnia 1997 roku, kiedy to urzędowo przeniesiono ją z Ałmaty. Miasto posiada wyjątkowy status, funkcjonuje jako samodzielna jednostka administracyjna, niezależna od jakiegokolwiek obwodu. Dodatkowo stanowi siedzibę prezydenta, parlamentu oraz rządu Kazachstanu.
Czy Astana i Ałmaty to to samo?
Nie, Astana i Ałmaty to dwie odrębne miejscowości w Kazachstanie. Astana pełni obecnie rolę stolicy kraju i jest siedzibą najważniejszych instytucji państwowych. Z kolei Ałmaty, znane wcześniej jako Ałma Ata, było stolicą do 1997 roku.
Ałmaty to największe miasto w Kazachstanie, zamieszkiwane przez ponad 2 miliony ludzi. Stanowi ono ważne centrum finansowe oraz kulturalne i odpowiada za około jedną piątą całego krajowego produktu krajowego brutto.
Astana leży na północy, nad brzegami rzeki Iszym, podczas gdy Ałmaty znajduje się na południowym wschodzie, u stóp gór Ałatau. Częste mylenie tych dwóch miast wynika z faktu, że przez długi czas to właśnie Ałmaty była utożsamiana z funkcją stolicy kraju.
| Temat | Najważniejsze informacje |
|---|---|
| Nazwa stolicy Kazachstanu | Obecna nazwa to Astana (od września 2022). Wcześniej od 2019 do 2022, Nur-Sułtan. Stolica od 1997 roku (przeniesiona z Ałmaty). |
| Położenie Astany | Północno-środkowa część Kazachstanu, nad rzeką Iszym, współrzędne 51°10’N, 71°26’E, powierzchnia ponad 810 km². |
| Data przeniesienia stolicy | 10 grudnia 1997 roku (z Ałmaty do Akmoły, później przemianowanej na Astanę). |
| Powody przeniesienia stolicy | Ałmaty była w kotlinie górskiej z ryzykiem trzęsień ziemi i blisko granicy. Astana położona bliżej środka kraju, co wspiera rozwój i bezpieczeństwo. |
| Zmieniane nazwy miasta | Akmolinsk, Celinograd (1961), Akmoła (1992), Astana (1993), Nur-Sułtan (2019-2022), ponownie Astana (od 2022). |
| Atrakcje turystyczne | Bajterek, wieża widokowa, centrum rozrywki i zakupów (plaża, park rozrywki, sklepy), szklana piramida (koncerty, wystawy), prezydencka rezydencja Ak Orda, duży meczet, teren EXPO 2017 z kulistą konstrukcją. |
| Wiza dla obywateli Polski | Nie jest wymagana przy pobytach do 30 dni (turystyka, wizyta prywatna, delegacje służbowe). Wymagany ważny paszport. Praca wymaga wizy. |
| Koszty życia | Obiad ~8-9 euro, kolacja dla dwojga ~32 euro, kawalerka 475-480 euro/mies., litr paliwa ~0,47 euro, taksówka 0,4-1,2 euro/km, piwo 1,3 euro/pół litra. Ceny rosną szybciej niż inflacja. |
Gdzie dokładnie jest położona Astana?
Astana usytuowana jest w północno-środkowej części Kazachstanu, nad brzegami rzeki Iszym, mniej więcej przy współrzędnych 51°10’N oraz 71°26’E. Miasto zajmuje powierzchnię przekraczającą 810 km² i funkcjonuje jako odrębna jednostka administracyjna, choć geograficznie otacza je Akmoliński obwód.
Okolicę Astany cechuje rozległy step, właściwie pozbawiony naturalnych wzgórz. To całkowicie kontrastuje z górzystym terenem dawnej stolicy, Ałmaty. Położenie głęboko w kontynencie, z daleka od granic i stref sejsmicznych, stanowiło istotny argument przy decyzji o przeniesieniu tu stolicy w 1997 roku.
Przez miasto przepływa rzeka Iszym, dzieląc je na dwie części. Starsza, lewobrzeżna część miasta sąsiaduje z nowoczesną prawobrzeżną dzielnicą administracyjno-biznesową, która rozwinęła się po 1997 roku.
Jaka jest liczba ludności w stolicy Kazachstanu?
Astanę zamieszkuje obecnie od około 1,56 do nawet ponad 1,62 miliona mieszkańców, w zależności od przyjętych źródeł i metodologii liczenia. Według danych z połowy 2024 roku liczba ta wynosiła niespełna 1,47 miliona, co świadczy o bardzo szybkim tempie wzrostu populacji w ostatnich latach.
Przy wyższym szacunku gęstość zaludnienia sięga około 2000 osób na kilometr kwadratowy. Ten imponujący wzrost liczby mieszkańców jest efektem przede wszystkim:
- Migracji z innych części kraju,
- Intensywnej rozbudowy miasta,
- Przemian po tym, jak w 1997 roku Astana stała się stolicą.
Obecnie Astana zajmuje drugie miejsce pod względem wielkości w Kazachstanie, ustępując jedynie Ałmaty.
Jaki klimat i pogoda panują w Astanie?
Astana wyróżnia się jednym z najbardziej surowych klimatów kontynentalnych spośród światowych stolic. Różnice temperatur między sezonami są tutaj naprawdę znaczące. W styczniu średnia temperatura oscyluje wokół -14,5°C, choć w najchłodniejsze dni termometry potrafią wskazać nawet poniżej -30°C. Latem, szczególnie w lipcu, średnia temperatura sięga około 20,6°C, ale nie brakuje gorących dni z upałami powyżej 30°C. W skali całego roku, Astana zajmuje drugie miejsce pod względem najniższych temperatur wśród stolic świata, ustępując jedynie Ułan Bator. Zimy trwają długo i cechują się silnym wiatrem oraz obfitymi opadami śniegu, natomiast lato jest krótkie, suche i relatywnie ciepłe.
Kiedy i dlaczego przeniesiono stolicę z Ałmaty do Astany?
Stolicę Kazachstanu oficjalnie przeniesiono z Ałmaty do Akmoły 10 grudnia 1997 roku, na mocy dekretu prezydenckiego podpisanego 20 października tego samego roku. Kilka miesięcy później, dokładnie 6 maja 1998 roku, miasto otrzymało nową nazwę,Astana.
Głównym powodem tej decyzji był fakt, że Ałmaty leżało w kotlinie górskiej, co znacznie ograniczało możliwości jego rozbudowy. Dodatkowo, położenie w obszarze zagrożonym trzęsieniami ziemi stwarzało ryzyko dla mieszkańców i infrastruktury. Istotną rolę odgrywała także bliskość granicy państwowej.
Administracyjne centrum kraju postanowiono przenieść bliżej geograficznego środka Kazachstanu, aby zapewnić lepsze warunki dla rozwoju i bezpieczeństwa.
Zmiana ta miała również na celu:
- Stymulację rozwoju mniej zaludnionych terenów północnych,
- Przeciwdziałanie masowym migracjom z przeludnionego południa kraju,
- Wyrównanie rozmieszczenia ludności i zasobów na obszarze całego państwa.
Czy Ałma Ata była dawną stolicą Kazachstanu?
Tak, Ałma Ata, obecnie znana jako Ałmaty, była stolicą Kazachstanu od 1929 roku aż do przeniesienia centrum administracyjnego do Akmoły (dziś Astana) w grudniu 1997 roku. Początkowo pełniła funkcję stolicy Kazachskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, a od 1936 roku, Kazachskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
Po uzyskaniu niepodległości w 1991 roku pozostała głównym miastem kraju.Nazwa Ałma Ata wywodzi się z okresu radzieckiego i można ją przetłumaczyć jako „miejsce obfitujące w jabłka”, co nawiązuje do licznych sadów otaczających miasto.
Pomimo utraty statusu stolicy, Ałmaty nadal jest kluczowym centrum gospodarczym, finansowym oraz kulturalnym Kazachstanu. Często określa się je też jako południową stolicę kraju, podkreślając jego znaczenie w tej części państwa.
Jakie nazwy nosiło miasto Astana na przestrzeni ostatnich 70 lat?
W ciągu ostatnich siedemdziesięciu lat miasto zmieniało swoją nazwę aż pięć razy. W 1961 roku, za czasów radzieckich, zostało przemianowane na Celinograd, co związane było z szeroko zakrojoną kampanią zagospodarowania ziem dziewiczych.
Po uzyskaniu niepodległości przez Kazachstan w 1992 roku nazwę zmieniono na Akmoła. Rok później, gdy stolica kraju została przeniesiona, miasto przyjęło nazwę Astana. W marcu 2019 roku, po rezygnacji Nursułtana Nazarbajewa z funkcji prezydenta, krótko funkcjonowało pod nazwą Nur-Sułtan.
Jednak we wrześniu 2022 roku wrócono do poprzedniego określenia,Astana.
W ten sposób przez siedem dekad miasto nosiło kolejno nazwy:
- Akmolinsk,
- Celinograd,
- Akmoła,
- Astana,
- Nur-sułtan,
- I ponownie astana.
Dlaczego miasto otrzymało nazwę Nur-Sułtan w 2019 roku?
Miasto zyskało nazwę Nur-Sułtan w marcu 2019 roku, aby uhonorować byłego prezydenta Nursułtana Nazarbajewa, który rządził Kazachstanem niemal bez przerwy od 1991 roku. Inicjatorem zmiany był nowy prezydent Kasym-Żomart Tokajew, który zaproponował ją krótko po niespodziewanym odejściu Nazarbajewa z urzędu 19 marca 2019 roku.
Mimo ustąpienia, Nazarbajew nie stracił wpływów, zachowując prestiżową funkcję przewodniczącego Rady Bezpieczeństwa. Parlament podjął decyzję o przemianowaniu stolicy niezwykle szybko, na zmianę nazwy zgodzono się w ciągu kilku dni od rezygnacji dawnego przywódcy.
Wybrana nazwa, Nur-Sułtan, łączy słowo „nur” oznaczające światło ze skróconym imieniem byłego prezydenta, co miało podkreślić jego zasługi w tworzeniu nowego centrum administracyjnego kraju. Ta zmiana jednak nie spotkała się ze zgodą wszystkich mieszkańców. Dla części społeczeństwa była odbierana jako przejaw kultu jednostki, co wzbudziło niepokój i protesty wśród niektórych grup.
Dlaczego stolica Kazachstanu zmieniła nazwę z Nur-Sułtan na Astanę?
Nazwę Nur-Sułtan przywrócono do poprzedniej formy, Astana, we wrześniu 2022 roku. Pomysł wysunęła grupa deputowanych, a prezydent Kasym-Żomart Tokajew go poparł i podpisał. Decyzja ta była częścią szeroko zakrojonych działań mających na celu ograniczenie kultu jednostki wokół Nursułtana Nazarbajewa.
Postanowienie zapadło zaledwie kilka miesięcy po gwałtownych protestach, które wybuchły w styczniu 2022 roku i poważnie osłabiły wpływy byłego prezydenta oraz jego najbliższych. Zmiana nazwy stanowiła element szerszej kampanii nowych władz, obejmującej także usuwanie pomników czy przemianowanie ulic związanych z Nazarbajewem w różnych miastach kraju.
Przywrócenie nazwy Astana miało także symboliczne znaczenie, odzwierciedlało dążenie do neutralnego nazewnictwa stolicy, wolnego od jakichkolwiek powiązań politycznych. Poprawka do konstytucji, wprowadzająca tę zmianę, została jednogłośnie przyjęta przez obie izby parlamentu podczas wspólnego posiedzenia 16 września 2022 roku.
Co warto zobaczyć podczas wycieczki do Astany?
Podczas pobytu w Astanie nie można przegapić słynnej wieży widokowej Bajterek. Ten symbol miasta powstał z okazji przeniesienia stolicy w 1997 roku i zyskał status ikony miejsca.
Warto również zajrzeć do ogromnego centrum rozrywki i zakupów, które swoim kształtem przypomina przezroczysty namiot. Pod jednym daszkiem kryją się:
- Plaża,
- Park rozrywki,
- Rozliczne sklepy, oferujące coś dla każdego.
Z kolei szklana piramida to miejsce, gdzie odbywają się koncerty i wystawy poświęcone dialogowi między kulturami i religiami, co nadaje temu obiektowi wyjątkowy charakter. Na uwagę zasługuje również prezydencka rezydencja Ak Orda, a także jeden z największych meczetów w Azji Środkowej, które stanowią ważne punkty na mapie miasta.
Warto też odwiedzić teren dawnej światowej wystawy EXPO 2017, który dziś pełni funkcję centrum biznesowo-wystawienniczego i wyróżnia się charakterystyczną, kulistą konstrukcją. Nowoczesna, futurystyczna architektura po prawej stronie miasta kontrastuje z zabudową pochodzącą z czasów radzieckich, zlokalizowaną na lewym brzegu rzeki Iszym. Ten widoczny podział nadaje miastu wyjątkowy klimat.
Z jakich nowoczesnych budowli słynie stolica Kazachstanu?
Symbolem współczesnej Astany jest wieża widokowa Bajterek, mierząca 97 metrów. Ta liczba odnosi się do roku 1997, kiedy miasto zostało ogłoszone stolicą Kazachstanu. Inny rozpoznawalny obiekt to centrum rozrywki w kształcie namiotu, zaprojektowane przez biuro Normana Fostera. Ta imponująca konstrukcja, sięgająca 150 metrów, skrywa pod przezroczystą membraną plażę oraz park rozrywki.
Ten sam architekt stworzył również szklaną piramidę, znaną jako Pałac Pokoju i Zgody. Budynek, mający 62 metry wysokości, otwarto w 2006 roku. Pełni on funkcję miejsca organizacji wydarzeń kulturalnych i spotkań międzyreligijnych.
Prawobrzeżna część Astany powstała niemal od podstaw po 1997 roku. Dominuje tutaj nowoczesna architektura futurystycznych budynków rządowych, biur i mieszkań. Ten wyraźny kontrast między starym a nowym obszarem miasta sprawia, że Astanę często określa się mianem miasta przyszłości.
Czy wjazd do stolicy Kazachstanu z Polski wymaga wizy?
Nie, obywatele Polski mogą wjechać do Kazachstanu i zwiedzić Astanę bez konieczności posiadania wizy, pod warunkiem, że ich pobyt nie przekroczy 30 dni. Od 2017 roku Polacy korzystają z ruchu bezwizowego, który rozszerzył listę państw uprawnionych do takiego ułatwienia.
Ta zasada obowiązuje podczas:
- Wyjazdów turystycznych,
- Wizyt prywatnych,
- Oraz części delegacji służbowych.
Nie dotyczy ona osób planujących podjęcie pracy. Warunkiem wjazdu jest posiadanie ważnego dokumentu tożsamości, czyli paszportu.
W związku z tym Polacy nie muszą starać się o wizę elektroniczną ani tradycyjną, wydawaną przez placówki dyplomatyczne. Jednak jeśli planowany pobyt przekroczy 30 dni, konieczne jest uzyskanie stosownej wizy przed wyjazdem.
Jakie są koszty życia i ceny w stolicy Kazachstanu?
Astana jest stosunkowo niedroga w porównaniu z wieloma stolicami Europy Zachodniej, jeśli chodzi o codzienne koszty życia. Obiad w przystępnej cenowo restauracji wynosi około 8-9 euro. Natomiast kolacja dla dwojga w lokalu średniej klasy to wydatek rzędu 32 euro.
Kawalerka w centrum miasta kosztuje około 475-480 euro miesięcznie. To znacznie mniej niż w większości stolic krajów Unii Europejskiej.
- Litr paliwa to wydatek około 0,47 euro,
- Przejazd taksówką może wynosić od 0,4 do 1,2 euro za kilometr, zależnie od wybranej firmy i pory dnia,
- Piwo serwowane w pubie lub restauracji kosztuje około 1,3 euro za pół litra.
Warto jednak zauważyć, że ceny w Astanie rosną szybciej, niż wskazują oficjalne wskaźniki inflacji. To odczuwa zarówno lokalna społeczność, jak i odwiedzający.